^{Dado o impresionante negocio que Harry Potter está a significar para a megacorporación, parece razoable agardar unha maior sensibilidade desta cara á diversidade cultural e lingüística do mundo á hora de exhibir a fita; á fin e ao cabo, pouco pode significar os gastos de dobraxe ou, como mínimo, de subtitulación ao lado dos enormes beneficios que xa esperaba a AOL Time Warner antes da estrea. Sen embargo, a política da firma a este respecto, como a de moitas outras grandes corporacións de ámbito internacional, é cativeira: só é sensible a grandes cotas de mercado (francés, español, portugués, italiano, etc.) ou a sociedades que fan valer a súa identidade a través de políticas públicas propias e/ou mercados activos e concienciados, como veremos a seguir.}

^{En Suecia, os 8,8 millóns de suecos (2) só poden ver Harry Potter na súa versión orixinal en inglés, pero non na súa lingua propia; a razón é que a aprendizaxe do inglés naquel país realízase xa de moi nenos, polo que existe o costume de proxectar os filmes nesta lingua, sen que exista ningún tipo de presión en contra por parte dos suecos, que non ven a súa lingua propia en ningún tipo de perigo.}

^{En Holanda (15,5 millóns de habitantes, falantes de neerlandés), Harry Potter estase a exhibir en versión orixinal e subtitulada nese idioma. Aínda que en Holanda o coñecemento do inglés tamén é maioritario e moi temperán entre a poboación, o pase da película farase subtitulado mercé ao pagamento deste por parte do goberno holandés.}

^{A única provincia francófona do Canadá conta con 7,3 millóns de habitantes, 6 millóns dos cales falan francés a cotío. Non semella mercado abondo como para que a AOL Time Warner exhiba Harry Potter no Québec dobrada ao francés nunha versión exclusiva e independente da que circula en Francia. A explicación é que esta rica provincia goza dunha política lingüística pública, levada adiante polo Conseil de la Langue Française, para a protección e desenvolvemento do francés -lingua que alí se atopaba en situación de minorización hai anos- que garante a presencia do francés nas pantallas ao obrigar ás productoras á dobraxe ou subtitulación das fitas para poder exhibírense. É dicir: a Warner respecta os quebequeses e carga cos custos correspondentes.}

^{Cataluña conta con algo máis de 4 millóns de catalanfalantes (3). En principio, Harry Potter non ía exhibirse na lingua dese país. Sen embargo, a enorme presión dunha sociedade catalana moi concienciada, organizada e activa fixo cambiar de idea á megacorporación. A protesta encarreirada primeiro a través do diario electrónico Vilaweb, da asociación cidadá Plataforma per la Llengua, dos editores da versión catalana do libro -o selo Empúries-, e mais da Unió General de Traballadors, fixo chegar máis de 10.000 mensaxes electrónicas de protesta á productora estadounidense. A tales queixas uníronse as críticas unánimes e públicas dos representantes culturais e políticos -incluídos persoeiros do PP de Cataluña (4)-, tanto á productora, por menosprezar a cultura e o pobo catalán, como á debilidade do goberno autónomo, que retirara as cotas de dobraxe -a semellanza das quebequesas- do proxecto da súa nova Lei de política lingüística.}

^{A actuación concienciada e durante varias semanas dun mercado catalán que exerce como tal conseguiu que sete copias de Harry Potter e a pedra filosofal se amosen subtituladas na súa lingua, e que as vindeiras películas da serie se estreen dobradas ao catalán. Conseguiu facer rectificar ao seu goberno, que se ofreceu a correr cos custos da dobraxe (5) -como en Holanda-, e conseguiu que Edward Adler, da AOL Time Warner, pedira desculpas polo terrible malentendido e que afirme que a situación chamou a atención nos Estados Unidos.}

^{Os nosos rapaces e rapazas non poden ver Harry Potter subtitulado en galego nin oílo na nosa lingua en ningunha sala do país. Somos, é certo, un mercado pequeno, non chegamos aos 3 millóns de habitantes, pero sobre todo somos un mercado desconcienciado da súa identidade lingüística e desorganizado, e que carece dunha política pública decidida cara á nosa lingua tamén no audiovisual. E, non cansamos de dicilo e repetilo, o do audiovisual, tanto na súa vertente máis tradicional (tv, cinema, etc.) como moderna (o mundo dixital, a Rede), é un hipersector chave para a supervivencia e desenvolvemento do noso idioma e, en definitiva, da nosa identidade.}

^{Harry Potter e a identidade}

^{En efecto, as identidades colectivas exprésanse a través dos denominados contidos simbólicos, que se reflicten en espacios de comunicación, todo o conxunto de actos comunicativos que se transmiten sobre eses símbolos; a súa existencia e desenvolvemento son chaves para afirmar unha identidade. Así pois, os procesos de comunicación, e dentro deles os relacionados coa dimensión cultural e lingüística da identidade, son determinantes: as culturas mantéñense se poden expresarse e artellarse a través de sistemas propios de comunicación social.}

^{Evidentemente, os medios de comunicación e as maneiras de transmitir os contidos simbólicos levan evolucionado e mudado moito ao longo da historia (a transmisión oral, a lectoescritura, o audiovisual...), e a supervivencia das culturas non se enfronta aos os mesmos retos en todos os casos.}

^{Os medios de comunicación actuais, que se engloban dentro do denominado hipersector das comunicacións, axudan máis a uniformizar as culturas que a preservar identidades e culturas minoritarias. E isto non soamente porque o soporte audiovisual facilita a asimilación dos contidos simbólicos con menor esforzo, coa máxima eficacia, senón pola perigosísima concentración de productores de contidos simbólicos en poucas mans, e seguindo unha lóxica de mercado abafante para a localización cultural e lingüística destes contidos. Así, por exemplo, na medida en que non existan problemas de comprensión da lingua A polos falantes da lingua B, que non exista unha demanda de uso da lingua B ou un rexeitamento explícito da lingua A que afecte ó mercado, optarase polos espacios comúns de comunicación.}

^{Neste contexto é vital, por unha banda, adoptar políticas lingüísticas e comunicacionais recuperadoras e de tipo transversal no marco común da política de producción, circulación e consumo de bens simbólicos. Non falamos de nada raro: Holanda faino, e paga a localización ao neerlandés de Harry Potter; Québec faino, e mantén unha política de cotas para o audiovisual.}

^{Mais tamén cómpre unha sociedade madura, segura da súa identidade e organizada; velaí o caso catalán, cunha sociedade que foi quen de dobregar un dos máis importantes productores de contidos simbólicos do mundo, a AOL Time Warner, reivindicando o seu propio espacio comunicativo.}

^{Todos eles, probablemente, tamén poderán desfrutar non só de Harry Potter en neerlandés, francés ou catalán, senón doutras importantes estreas para o imaxinario infantil, xuvenil ou adulto, como a de O señor dos aneis. ¿E nós? A velas vir...}